Hiệu chuẩn và kiểm định: khác nhau thế nào?

Trong lĩnh vực đo lường, nhiều đơn vị sử dụng thiết bị vẫn nhầm lẫn giữa hiệu chuẩn và kiểm định. Đây là hai hoạt động hoàn toàn khác nhau về mục đích, tính pháp lý và phạm vi áp dụng.

Bài viết dưới đây sẽ giúp bạn hiểu rõ sự khác nhau giữa hiệu chuẩn và kiểm định, từ đó lựa chọn đúng dịch vụ theo quy định của pháp luật.

Hiệu chuẩn là gì?

Theo Luật Đo lường số 04/2011/QH13, hiệu chuẩn là hoạt động xác định và thiết lập mối quan hệ giữa giá trị đo của phương tiện đo với giá trị đo của chuẩn đo lường.

Hiểu đơn giản, hiệu chuẩn thiết bị đo là quá trình so sánh thiết bị với chuẩn có độ chính xác cao hơn để:

• Xác định sai số
• Đánh giá độ không đảm bảo đo
• Kiểm tra đặc tính kỹ thuật của thiết bị

Sau khi thực hiện, đơn vị cung cấp dịch vụ sẽ cấp chứng chỉ hiệu chuẩn (Calibration Certificate).

???? Hiệu chuẩn không kết luận đạt hay không đạt theo quy định pháp luật, mà chỉ cung cấp số liệu để người sử dụng tự đánh giá.

Kiểm định là gì?

Kiểm định thiết bị đo là hoạt động đánh giá và xác nhận phương tiện đo có đáp ứng yêu cầu kỹ thuật theo quy định của cơ quan quản lý nhà nước hay không.

Kiểm định thường áp dụng cho:

• Thiết bị đo thuộc danh mục bắt buộc
• Thiết bị sử dụng trong mua bán, thanh toán
• Thiết bị liên quan đến an toàn, y tế, môi trường

Sau khi kiểm định, nếu đạt yêu cầu, thiết bị sẽ được:

• Cấp giấy chứng nhận kiểm định
• Dán tem kiểm định
• Được phép đưa vào sử dụng hợp pháp

???? Kiểm định mang tính bắt buộc và pháp lý.

Sự khác nhau giữa hiệu chuẩn và kiểm định

Dưới đây là bảng so sánh giúp bạn dễ hình dung:

Khi nào cần hiệu chuẩn?

Đơn vị sử dụng thiết bị nên thực hiện hiệu chuẩn thiết bị đo khi:

• Áp dụng ISO 9001, ISO 17025, ISO 15189, GMP, GLP
• Cần kiểm soát độ chính xác trong sản xuất, phòng thí nghiệm
• Thiết bị không thuộc danh mục bắt buộc kiểm định
• Muốn đánh giá sai số và độ tin cậy của thiết bị

Ví dụ thiết bị thường hiệu chuẩn:

• Cân điện tử phòng thí nghiệm
• Tủ ấm, tủ lạnh bảo quản
• Máy ly tâm
• Tủ an toàn sinh học
• Nhiệt kế, áp kế, đồng hồ đo

Khi nào cần kiểm định?

Thiết bị cần kiểm định bắt buộc khi thuộc danh mục phương tiện đo do Nhà nước quy định, ví dụ:

• Cân sử dụng trong mua bán
• Đồng hồ đo điện, nước
• Phương tiện đo xăng dầu
• Thiết bị đo y tế theo quy định

Nếu không kiểm định đúng hạn, thiết bị có thể bị xử phạt và không được phép sử dụng.

Đơn vị sử dụng thiết bị nên lựa chọn hiệu chuẩn hay kiểm định?

Câu trả lời phụ thuộc vào:

• Thiết bị có nằm trong danh mục bắt buộc kiểm định hay không
• Đơn vị sử dụng thiết bị có áp dụng hệ thống quản lý chất lượng hay không
• Mục đích sử dụng thiết bị

Trong nhiều trường hợp, một số thiết bị có thể cần vừa kiểm định vừa hiệu chuẩn để đảm bảo cả tính pháp lý và độ chính xác kỹ thuật.

Kết luận

Hiệu chuẩn và kiểm định là hai hoạt động khác nhau về bản chất và mục đích.

• Hiệu chuẩn giúp xác định sai số và đảm bảo độ chính xác kỹ thuật.
• Kiểm định mang tính pháp lý, xác nhận thiết bị đủ điều kiện sử dụng theo quy định nhà nước.

Đơn vị sử dụng thiết bị cần hiểu rõ sự khác nhau giữa hiệu chuẩn và kiểm định để tránh nhầm lẫn, đồng thời đảm bảo tuân thủ đúng quy định pháp luật và tiêu chuẩn chất lượng.

Liên hệ Công ty TY TNHH XNK thiết bị và hiệu chuẩn Việt Nam để được tư vấn.